Gỗ xoan là gì? Đặc điểm nổi bật và ứng dụng trong đời sống

Gỗ xoan là một trong những loại gỗ phổ biến tại Việt Nam nhờ sở hữu nhiều ưu điểm nổi bật như có màu sắc đẹp, dễ chế tác và đặc biệt là có giá thành hợp lý. Tuy nhiên để rõ hơn về loại gỗ này, cụ thể ưu nhược điểm, tính ứng dụng trong đời sống và đặc biệt là báo giá chi tiết để bạn có thể chủ động chuẩn ngân sách, hãy cùng DN HOME tìm hiểu chi tiết về loại gỗ đang được ưa chuộng này!

Gỗ xoan là gì?

Gỗ cây xoan là loại gỗ tự nhiên được khai thác từ cây xoan – một loài cây thân gỗ rụng lá theo mùa, thuộc họ Xoan (Meliaceae). Trong dân gian, loại gỗ này còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như xoan nhà, xoan trắng, sầu đông, thu đông,… Ngoài ra, gỗ xoan còn có các tên tiếng Anh phổ biến như Pride of India, White cedar, Persian lilac, Paradise tree, phản ánh sự phân bố rộng rãi và giá trị sử dụng đa dạng của loại gỗ này.

Trong lĩnh vực nội thất, gỗ cây xoan được đánh giá cao nhờ thớ gỗ mịn, đường vân tương đối rõ nét, màu sắc sáng và dễ gia công. Bên cạnh đó, giá thành hợp lý cũng là yếu tố giúp xoan trở thành lựa chọn phù hợp với nhiều phân khúc người tiêu dùng. Trước đây, gỗ xoan chủ yếu được sử dụng trong xây dựng nhà ở truyền thống hoặc các hạng mục đơn giản. Tuy nhiên, nhờ sự phát triển của công nghệ tẩm sấy và xử lý gỗ hiện đại, các nhược điểm như cong vênh, mối mọt đã được cải thiện đáng kể. Nhờ đó, loại gỗ này ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất đồ nội thất gia đình như tủ bếp, giường ngủ, bàn ghế, mang lại sự cân bằng giữa tính thẩm mỹ, độ bền và chi phí.

Nguồn gốc xuất xứ của gỗ xoan 

Gỗ cây xoan là loại gỗ có nguồn gốc từ Ấn Độ, miền Nam Trung Quốc và Úc, được du nhập vào nước ta từ rất nhiều năm về trước. Tại Việt Nam, loại gỗ này được phân bố ở rất nhiều tỉnh thành tại Việt Nam như Lạng Sơn, Sơn La, Lai Châu, Hà Giang,… và một số khu vực của tỉnh Tây Nguyên. 

Đặc điểm nổi bật của gỗ xoan 

Gỗ xoan sở hữu những đặc tính vật lý và thẩm mỹ riêng biệt giúp nó duy trì sức hút trên thị trường nội thất hiện đại:

• Độ bền: Xoan tự nhiên có trọng lượng nhẹ nhưng sau quá trình xử lý nhiệt và tẩm sấy sẽ đạt được độ cứng cao, khả năng chịu lực nén tốt và hạn chế tối đa tình trạng cong vênh hay nứt nẻ.
• Màu sắc và hệ vân: Gỗ xoan có màu đặc trưng từ vàng nhạt đến nâu vàng. Vân gỗ được đánh giá là rất đẹp với hình dạng vân núi xếp chồng hoặc gợn sóng mềm mại, tạo nên chiều sâu cho sản phẩm.
• Khả năng kháng mối mọt tự nhiên: Nhựa cây xoan có chứa tinh dầu và mùi vị đắng đặc trưng. Đây là cơ chế bảo vệ tự nhiên giúp gỗ có khả năng chống lại mối mọt và côn trùng tốt hơn nhiều dòng gỗ mềm khác.
• Tính chất gia công: Thớ gỗ xoan khá dẻo dai, cho phép thợ mộc dễ dàng chạm khắc các họa tiết cầu kỳ hoặc uốn cong bằng công nghệ hơi nước để tạo ra các kiểu dáng nội thất phức tạp.

Gỗ xoan thuộc nhóm mấy?

Theo bảng phân loại nhóm gỗ chuẩn của Việt Nam, gỗ cây xoan được xếp vào Nhóm VI. Đây là nhóm các loại gỗ có tỷ trọng nhẹ, sức chịu đựng ở mức trung bình và dễ gia công. Mặc dù không thuộc nhóm gỗ quý hiếm như đinh, lim, sến, táu (Nhóm I, II), nhưng xoan lại có ưu điểm vượt trội về giá thành và nguồn cung dồi dào. Đặc biệt, dòng gỗ xoan đào cao cấp thường có chất lượng tiệm cận với các loại gỗ thuộc nhóm cao hơn, mang lại giá trị sử dụng lâu dài từ 15 đến 20 năm.

Những loại gỗ xoan phổ biến hiện nay 

Xoan là nhóm gỗ được sử dụng khá rộng rãi ở Việt Nam nhờ dễ trồng, dễ khai thác và giá thành phải chăng. Tùy từng giống xoan mà màu sắc, độ bền và giá trị sử dụng có sự khác nhau. Dưới đây là các loại gỗ cây xoan phổ biến nhất hiện nay.

Gỗ xoan đào 

Xoan đào được đánh giá cao nhất trong nhóm gỗ cây xoan. Gỗ có màu hồng nhạt đến nâu hồng, vân gỗ tương đối đẹp, thớ gỗ mịn và đều. Khi để lâu hoặc xử lý kỹ, màu gỗ càng đậm và sang trọng hơn. Ưu điểm nổi bật của xoan đào là độ cứng khá, ít cong vênh và khả năng chịu lực tốt hơn so với nhiều loại xoan khác. Trong chế tác nội thất, xoan đào thường được sử dụng phổ biến để tạo ra các món nội thất như giường, tủ, bàn ghế,…

Gỗ xoan ta 

Xoan ta là loại được trồng nhiều ở các vùng nông thôn Việt Nam. Gỗ có màu vàng nhạt hoặc nâu sáng, vân gỗ không quá rõ, chất gỗ nhẹ và mềm hơn xoan đào. Loại gỗ này có đặc trưng dễ trồng, dễ gia công và thời gian thu hoạch ngắn nên có giá thành rẻ. Xoan ta thường được dùng để làm cửa, ván, đồ gia dụng phổ thông hoặc các sản phẩm không yêu cầu độ bền quá cao. Tuy nhiên, nhược điểm lớn của xoan ta là khả năng chịu ẩm và chống mối mọt kém nếu không xử lý kỹ.

>>Xem thêm: Trọng lượng riêng của gỗ là gì? Công thức tính toán

Gỗ xoan tía, sầu đâu, sầu đông

Xoan tía – hay còn được biết với cái tên sầu đâu hoặc sầu đông có màu gỗ sẫm hơn, thường ngả nâu đỏ hoặc nâu tím nhẹ. Vân gỗ rõ, thớ gỗ chắc hơn xoan ta và có mùi đặc trưng giúp hạn chế côn trùng. Loại gỗ này có độ bền tương đối tốt, ít bị mối mọt hơn so với xoan ta, phù hợp để làm đồ nội thất, cửa gỗ, hoặc các chi tiết trang trí. Nhờ chất lượng ổn định và tính thẩm mỹ khá, xoan tía ngày càng được ưa chuộng trong các công trình dân dụng.

Ưu nhược điểm của gỗ xoan

Gỗ cây xoan là loại gỗ được nhiều chuyên gia đánh giá là khá tốt, cung cấp những thớ gỗ có giá trị và đạt hiệu quả cao về kinh tế. Cụ thể ưu điểm nổi bật của loại gỗ này bao gồm: 

• Độ bền cao: Dù trọng lượng nhẹ và độ cứng không bằng các loại gỗ nhóm I, II, gỗ xoan vẫn đảm bảo khả năng chịu lực ở mức ổn định. Khi được xử lý đúng kỹ thuật, gỗ ít bị cong vênh, nứt nẻ và hạn chế mối mọt trong quá trình sử dụng.
• Tính thẩm mỹ tự nhiên: Xoan thường có tông màu vàng sáng hoặc nâu sẫm, kết hợp cùng vân gỗ đều và rõ, mang lại cảm giác hài hòa, tự nhiên. Nhờ đó, các sản phẩm nội thất từ gỗ cây xoan phù hợp với nhiều phong cách thiết kế.
• Dễ gia công, tạo hình: Với cấu trúc gỗ mịn và tương đối mềm, gỗ cây xoan rất dễ cưa, bào, chạm khắc. Điều này giúp thợ mộc dễ tạo hình chi tiết, nâng cao tính tinh xảo cho đồ nội thất và các sản phẩm thủ công.
• Giá thành hợp lý: So với nhiều dòng gỗ tự nhiên khác, gỗ xoan có mức giá hợp lý hơn nhưng vẫn đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng lâu dài, phù hợp với nhiều phân khúc khách hàng.
• Nguồn nguyên liệu tái tạo tốt: Xoan là loại cây sinh trưởng nhanh, dễ trồng và phổ biến tại Việt Nam, giúp đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định và góp phần hạn chế khai thác các loại gỗ quý hiếm trong tự nhiên.

Thời gian ngâm gỗ xoan bao lâu? 

Trung bình, trước khi đi vào chế tác nội thất, xoan cần phải ngâm trong nước khoảng 6 – 12 tháng, sau đó mới được đưa vào sử dụng. Điều này là yếu tố cần thiết bởi đem lại nhiều lợi ích đáng kể cho gỗ như tăng cường độ bền, tuổi thọ của sản phẩm.

Điều này là do xoan tươi chứa nhiều nhựa và dưỡng chất thu hút côn trùng. Nếu thời gian ngâm không đủ, lượng nhựa này chưa thoát hết ra ngoài sẽ khiến gỗ dễ bị mối mọt tấn công từ bên trong và co ngót mạnh khi thời tiết thay đổi, từ đó ảnh hưởng đến độ bền và chất lượng của sản phẩm nội thất từ gỗ xoan.

Gỗ xoan và gỗ sồi nào tốt hơn?

Để có được lời giải đáp chính xác cho câu hỏi mà nhiều người thắc mắc về gỗ xoan và gỗ sồi nào tốt hơn, hãy cùng DN HOME tìm hiểu chi tiết hai loại gỗ này về độ bền, tuổi thọ, thẩm mỹ, khả năng chống mối mọt,… 

Gỗ xoan giá bao nhiêu?

Theo mặt bằng chung, xoan đào có mức giá dao động từ khoảng 4.000.000 đến 20.000.000 đồng cho mỗi mét khối. Tuy nhiên mức giá này còn tùy thuộc vào nhiều loại gỗ, độ tuổi cây, kích thước và mức độ xử lý. Chẳng hạn như những cây gỗ xoan có độ tuổi từ 5 đến 7 năm thường cho ra loại gỗ giá thấp hơn, chỉ nằm trong khoảng 4.000.000 – 8.000.000 đồng/m3.

Cách bảo quản gỗ xoan như thế nào?

Để xoan duy trì được độ bền, tính thẩm mỹ theo thời gian, bạn có thể tham khảo một vài cách bảo quản như sau: 

• Tránh xa ánh nắng trực tiếp: Đây được xem là giải pháp quan trọng nhất, bởi tia cực tím từ ánh nắng mặt trời là tác nhân chính làm phai màu và hư hại bề mặt gỗ. Do đó, việc bố trí nội thất gỗ xoan tại những không gian thoáng đãng, khô ráo sẽ giúp sản phẩm giữ được tuổi thọ lâu bền hơn.
• Lau bằng dung dịch chuyên dụng: Để giữ được vẻ đẹp nguyên bản qua năm tháng, bạn nên thường xuyên làm sạch bề mặt gỗ bằng dung dịch vệ sinh dành riêng cho đồ nội thất. Bạn cần hạn chế tối đa việc sử dụng các chất tẩy rửa mạnh vì chúng có thể làm mất đi lớp phủ bảo vệ tự nhiên của gỗ.
• Đánh bóng bằng dầu gỗ: Bề mặt gỗ sẽ luôn giữ được vẻ đẹp tươi mới nếu bạn biết cách sử dụng dầu gỗ định kỳ. Lớp dầu này không chỉ giúp đồ nội thất sáng bóng hơn mà còn tạo ra lớp màng ngăn cách hiệu quả, bảo vệ gỗ khỏi các tác nhân gây hại từ môi trường.
• Duy trì độ ẩm ổn định: Xoan rất nhạy cảm với sự thay đổi của độ ẩm môi trường. Độ ẩm quá cao dễ gây nấm mốc, phồng rộp, trong khi không khí quá khô lại khiến gỗ bị nứt nẻ. Việc sử dụng máy hút ẩm hoặc duy trì không gian thông thoáng sẽ giúp cân bằng yếu tố này, bảo vệ kết cấu gỗ từ bên trong.
• Sơn phủ định kỳ: Sau một thời gian sử dụng dài, bạn nên cân nhắc sơn phủ lại để khôi phục vẻ đẹp thẩm mỹ và tăng cường khả năng chống thấm cho nội thất. Lớp sơn PU bên ngoài không chỉ tạo độ bóng mà còn là lớp áo giáp bảo vệ gỗ tốt hơn.

>>Xem thêm: Gỗ huynh đàn là gỗ gì?

Ứng dụng của gỗ xoan trong đời sống 

Xoan là loại gỗ được ưa chuộng rộng rãi nhờ sở hữu nhiều ưu điểm nổi bật như dễ gia công, độ bền tương đối tốt và giá thành hợp lý. Nhờ đó, xoan được ứng dụng linh hoạt trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là xây dựng và nội thất. Cụ thể như sau:

Ứng dụng trong ngành xây dựng 

Trong ngành xây dựng, xoan thường được sử dụng để làm cửa, khung cửa, ván lót sàn, vách ngăn hoặc các hạng mục phụ trợ khác. Với đặc tính nhẹ, dễ thi công và khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, gỗ xoan đáp ứng hiệu quả và đa dạng  nhu cầu sử dụng.

Ứng dụng trong ngành nội thất

Trong lĩnh vực nội thất, gỗ xoan được nhiều gia đình lựa chọn nhờ khả năng tạo hình linh hoạt, mẫu mã đa dạng và phù hợp với nhiều phong cách không gian khác nhau. Một số ứng dụng tiêu biểu có thể kể đến như:

• Bàn ghế: Gỗ có thể được ứng dụng trong các sản phẩm nội thất như bàn ăn, bàn làm việc, phù hợp cho gia đình hoặc văn phòng. 
• Giường ngủ: Xoan có hương thơm nhẹ, đặc biệt lành tính, tốt cho sức khỏe người dùng, qua đó cải thiện giấc ngủ tốt hơn.
• Tủ quần áo: Tủ đựng quần áo làm từ xoan đào là lựa chọn phổ biến ở nhiều gia đình với đa dạng kiểu dáng, tạo điểm nhấn thẩm mỹ độc đáo. 
• Kệ sách: Nhờ có ưu điểm nhẹ, dễ lắp đặt, gỗ xoan còn có thể được ứng dụng làm thành kệ sách sử dụng nhiều trong gia đình và trường học.
• Đồ thủ công mỹ nghệ: Xoan có vân gỗ sắc nét, màu sắc đẹp mắt nên thường được ưa chuộng trong các món thủ công mỹ nghệ, tạo nên vẻ đẹp mộc mạc. 

Qua bài viết DN HOME vừa chia sẻ, có thể thấy, gỗ xoan là một trong những loại gỗ tự nhiên được sử dụng phổ biến nhờ sở hữu nhiều ưu điểm như dễ gia công, mẫu mã đa dạng và giá thành hợp lý. Với sự phát triển của công nghệ xử lý hiện đại, xoan ngày càng khắc phục tốt các hạn chế trước đây, đáp ứng hiệu quả nhu cầu sử dụng trong xây dựng và nội thất gia đình. Nếu bạn đang tìm kiếm một loại vật liệu vừa đảm bảo tính thẩm mỹ, vừa phù hợp với ngân sách, thì xoan chắc chắn là lựa chọn đáng cân nhắc cho không gian sống của mình.